De laatste STUK-tentoonstelling van het seizoen

Het hertekenen van grenzen

Je kan er met moeite naast kijken: op de eerste verdieping van kunstencentrum STUK steekt een balk uit het raam. En wat nog meer is, die balk hoort daar te hangen. Hij maakt deel uit van de nieuwe tentoonstelling in de Expozaal van het kunstencentrum waar vier jonge kunstenaars en een architect hun krachten bundelden in "Split, Pick up".

"El Mucho Macho": zo heet het gevaarte dat zich tot buiten de grenzen van het STUK-gebouw ontplooit. Het is een houten gang van twee meter hoog en zeventig centimeter breed - je kan er met gemak door wandelen, maar valt vooral op door zijn lengte, negentien meter in totaal en dat is meer dan de Expozaal aankan. Een kunstobject dat geen rekening houdt met het bevattingsvermogen van zijn eigen tentoonstellingsruimte, het is een drastische manier om de aandacht van je publiek op te eisen. Of heeft het bovenmaatse object meer in zich dan enkel een hoge spektakelwaarde?

Ontstaan

    Toen de kunstenaars voor de eerste keer door de gangen van het STUK wandelden, viel hen op hoezeer de Expozaal van de andere publieke ruimtes in het kunstencentrum verschilde. Het contrast zat hem ondermeer in de ligging. Terwijl de meeste zalen rond de centrale binnenkoer geschikt lagen, moest je voor de expositieruimte een omweg maken. Muziek-, theater- en filmliefhebbers liepen elkaar automatisch tegen het lijf; de Expozaal bereiken vergde een extra inspanning. Het intrigeerde de kunstenaars dat de ruimte zich door haar ligging ver weg van de actie bevond.
    Ook haar uiterlijk stak af tegen dat van de overige zalen. Waar in elke andere ruimte wel eigen architectonische accenten te ontdekken vielen, stak de Expozaal af door zijn soberheid, rechtlijnigheid en gebrek aan franjes.
    Het gezamenlijke idee rees het ruimtelijke karakter van de tentoonstellingszaal eens grondig aan te pakken. Want hoewel beeldend kunstenaars Michael Van den Abeele, Koen de Decker, Boris Rebetez, Gabriël Lester en architect Arnaud Hendrickx verre van een collectief vormen, merk je toch een duidelijke rode draad doorheen de tentoonstelling. Het gaat niet om een gemeenschappelijk thema of discours, maar om éénzelfde ruimtelijke scenario dat aan de grond van al hun werken ligt.

Herindeling

    Drie monumentale werken, waarvan "El Mucho Macho" er één van is, vormen de fundamenten van de tentoonstelling. De kolossale balk baant zich als het ware een weg dwars door het gebouw en verdeelt de ruimte onherroepelijk in twee afgescheiden delen. Om het achterste stuk van de zaal te bereiken, kan je niet anders dan je te bukken.
    Waar "El Mucho Macho" vooral beperkend voor de blik is, trekt het werk van Boris Rebetez het gezichtsveld net heel erg open. Vanuit de rechterramen van de expositieruimte valt je oog op een reusachtige collagefoto die op het aanpalende gebouw bevestigd werd: de tentoonstelling beperkt zich eensklaps niet meer tot de ruimte waarin je rondloopt.
    Dezelfde behoefte om aan de ruimte een andere invulling te geven vind je terug in het werk van Gabriël Lester achteraan de zaal. Een reeks schuin geplaatste verticale platen beletten je een algemene blik te werpen op de achterwand van de zaal die Lester volstouwde met allerhande gevonden objecten en een collage van de wereldzeeën. Die krijg je, wandelend langs de platen, met mondjesmaat te zien. Lester deelt de wand op in fragmenten, de verwachting van een totaalbeeld wordt niet ingelost.
    Dat fragmentarische is iets wat ook terugkomt in de andere twee werken. De foto van Rebetez blijkt een samenstelling van fragmenten. "El Mucho Macho" kan je onmogelijk met één oogopslag overzien: je zicht blijft beperkt tot het middenstuk of één van de uitstekende delen. Zelfs de kunstenaars zagen de installatie nooit in zijn geheel.

Versterking

    De kleinere objecten die de ruimte rond de drie pijlers opvullen, zetten het geheel alleen nog meer kracht bij. Vanuit de periscoop aan de rechterwand vang je nog maar eens een fragment van de gefragmenteerde collagefoto op. Met de lichtbox in het verduisterde achterkamertje van de zaal kan je door het object te draaien en te keren zelf de ruimte hertekenen.
    Maar het draait ook om het counteren van verwachtingspatronen. Net zoals Gabriël Lester voor zijn collage de eerder onvertrouwde contouren van de wereldzeeën en niet die van de continenten gebruikt, zie je een schommel waarmee je niet kan schommelen, een bankje dat niet dient om op te zitten en een stripboek dat ontdaan is van al zijn prentjes. Op een subtiele en onschuldige manier wordt de bezoeker al eens in het ootje genomen.
    Een knipoog zit er ook in de opstelling van de werken. Het zijn enkelingen die erin slagen op de toch beperkte oppervlakte van de Expozaal alle werken terug te vinden. Subtiliteit is duidelijk een handelsmerk van de heren. De optelsom ter controle is snel gemaakt: de drie grote werken niet meegeteld, moet je op een totaal van negentien komen.
Je kan de tentoonstelling nog tot vrijdag 6 juni bezichtigen van maandag tot vrijdag van 10u00 tot 18u00 en op zondag van 14u00 tot 18u00. Bij een voorstelling in STUK blijven de deuren open tot 20u30. De toegang is gratis.
Anneleen Cosemans


--- Sluit dit venster ---