Interview met auteur Paul Mennes

"Alle programma's zijn zo luchtig dat je toestel bijna het raam uitvliegt"

In 1994 besloot Paul Mennes een origineel verjaardagscadeau aan zijn vriend te schenken. Anderen zouden bijvoorbeeld een taart bakken maar Mennes schreef een boek. Zijn vriend drong erop aan een fragment naar een literair tijdschrift te sturen. Binnen de 24 uur had hij een contract bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar. Zijn debuut Tox, waarin hij de huidige 'lost generation' beschrijft, werd een groot succes en ook zijn volgende romans, Soap en Web, waren een schot in de roos. Paul Mennes werd op slag dé chroniqueur van een gedoemde, tv-kijkende, aan fastfood en drugs verslaafde en er vooral stevig op losconsumerende popcultuurgeneratie van de nineties.

De laatste tijd is Mennes behoorlijk actief in het Vlaamse theatermilieu. Op initiatief van het theaterhuis Victoria heeft hij zijn roman Poes Poes Poes, over de zonsverduistering in een onooglijk Waals dorpje, bewerkt tot een scenario. Daar hebben de cineast Frank Van Passel en dertig acteurs, van Gène Bervoets tot Armand Pien, 170 uur film van gedraaid in het spookdorp Doel. Vanaf 28 april kan u het resultaat vijf maandagen lang gaan bekijken. En u zal niet alleen zijn: telkens op hetzelfde tijdstip zullen duizenden andere mensen in meer dan 50 schouwburgen, jeugdclubs en rokerige cafézaaltjes in België de serie bekijken.
Veto: Vanwaar dat volstrekt nieuw genre?Mennes: «In 1998 hebben Peter Van den Eede en ik samengewerkt voor Victoria in Gent. Het resultaat was de voorstelling WYSIWYG. Aan het einde van de tournee vroeg Dirk Pauwels van Victoria of we geïnteresseerd waren in nog een samenwerking. We waren heel enthousiast en besloten zo snel mogelijk iets te doen. Zo snel mogelijk is dus vijf jaar geworden. Het idee van theater op doek ontsproot, denk ik, uit het brein van Peter Van den Eede en Dirk Pauwels. Mijn taak bestond erin een scenario te schrijven.»
«De eerste versie werd integraal weggegooid, dan kwam het boek en nadien heb ik er terug een scenario van gemaakt. Het resultaat doet bij momenten denken aan het werk van Lars von Trier: het ontbreken van een aantal conventies zoals de continuïteit in film, de gepaste belichting bij een zomertafereel of het feit dat de acteurs verschillende rollen voor hun rekening nemen. Ik word zo moe van al die mooi vormgegeven, correct esthetische beelden. Ik hou van dingen die wringen, die korrelig zijn.»

Complex

    «We vragen ook veel van de mensen. Men moet immers vijf opeenvolgende maandagen vrijhouden. We hebben gekozen voor vijf afleveringen die gespeeld worden op meer dan vijftig locaties in België. Om acht uur stipt moet overal de DVD gestart worden. Dat is het aspect van televisie dat we geïntegreerd hebben. Het hele concept is tamelijk complex. Ik zou niet graag de persoon zijn die alles moet organiseren. Ik ben heel blij dat mijn job enkel bestaat uit het leveren van tekst (lacht)
Veto: Er werd eveneens een bijpassende formule bedacht voor de co-financiering van het hele project?Mennes: «Inderdaad, de verschillende centra waar de voorstelling opgevoerd wordt, hebben een soort aandeel. Victoria en Compagnie De koe krijgen wel subsidies maar dat is natuurlijk te weinig om een film mee te maken. De zalen zelf hebben de kans gekregen om mee te financieren. We zijn bewust niet langs de filmcommissie of andere organen gepasseerd omdat we snel wilden werken. Vijf jaar lijkt een lange tijd maar is behoorlijk kort op de bal. Ik vond het destijds absurd toen Tom Lanoye me vertelde dat de verfilming van Alles moet weg acht jaar heeft geduurd. Toen leek dat onbevattelijk. Nu vind ik dat nu zeer snel.»
Veto: De banden zullen na de laatste voorstelling vernietigd worden. Is dat geen verspilling van al het werk?Mennes: «We doen dat om het vluchtige karakter van theater te behouden. Theater is altijd een momentopname. Je moet het zien als 'performance art' waar de handeling het stuk zelf is. Ik heb niet de pretentie te denken dat waar ik mee bezig ben voor de eeuwigheid bestemd is. Er zou wel één kopie naar een soort museum voor beeldkunsten gaan. Maar als mensen walgelijk veel geld willen betalen voor een illegale kopie, dan wil ik daar natuurlijk wel voor zorgen (lacht)

Prikbord

Veto: Het is niet de eerste theaterproductie waar u dit jaar aan meewerkt. Bent u het boeken schrijven een beetje beu?Mennes: «Nee, absoluut niet. Ik verheug mij nu al op het schrijven van een nieuw boek. Ik ben momenteel in de fase waarin ik ideeën op kaartjes zet, later komen die kaartjes op een prikbord terecht en zie ik wel wat eruit voortkomt. Dit jaar is bijna integraal aan theater opgegaan. Langdurig samen zitten met veel mensen maakt mij nerveus. Het is voor mij logisch om het komende jaar het andere uiterste te gaan opzoeken: me opsluiten en rustig aan mijn bureau aan mijn boek werken. Even geen vergaderingen of telefoons meer. Na acht maanden zal ik dat ook wel beu zijn en wil ik weer eens wat anders doen. Het ligt ook al vast dat ik in het najaar de soundscape zal doen voor de najaarsshow van Tom Lanoye.»
Veto: In Poes Poes Poes, en ook in uw vorige boeken, hekelt u vaak de werking van de media. Wat is er zo verkeerd aan?Mennes: «Wat er verkeerd aan is? Er is er zoveel van! We worden gewoon omsingeld! Ik heb misschien wel een hekel aan de media, maar ik koop me paradoxaal genoeg een zo groot mogelijke tv. Zo kan ik me er zo luxueus mogelijk aan storen. Ik heb ook een geweldige truc gevonden om het tv kijken dragelijk te maken: je plakt een karton waarop geschreven staat 'deze mensen zijn idioot' op je tv. Alles wordt meteen een pak interessanter. Soms moet je een steen vastbinden aan je televisie. Alle programma's zijn zo luchtig geworden dat je toestel bijna het raam uitvliegt. Canvas zendt bijvoorbeeld wel The Idiots van Lars von Trier uit, maar dan wel na middernacht. Dat is toch beledigend? Denken ze misschien dat mensen om 20 uur het niet gaan snappen?»

Cartoon

Veto: Hebt u soms geen zin om zelf de televisie te gebruiken voor het verkopen van uw boeken?Mennes: «Neen. Ik ben de laatste jaren ook niet zo denderend veel op televisie geweest. Televisie besteedt niet zoveel aandacht aan literatuur. In een talkshow gaan zitten of iets dergelijks is niet echt mijn ding. Ik ben na het verschijnen van Soap ook op de rem gaan staan. Op de duur wordt je een soort van cartoon en dat wil ik vermijden. Zo zijn er ook amper recente foto's van mij. Op mijn boeken of bij artikels zie je steevast een foto van enkele jaren geleden waar ik die baseballpet op draag. Het voordeel is dat mensen ook niet meer weten hoe ik eruit zie. Zo zat ik een poos geleden op de boekenbeurs te signeren en moest ik dringend naar het toilet. Ik heb toen een vriend van mij, die sterk op mij lijkt, mijn baseballpet opgezet en hem laten verder signeren. Geen kat die het verschil heeft gemerkt!»
Veto: Zou u het zien zitten om mee te werken aan een boekenprogramma op tv?Mennes: «Iedereen wil wel dat men iets doet rond literatuur op tv maar zodra het programma er is kijkt geen kat ernaar. Ik vraag me af waarom men iemand als Chantal Patyn geen cultureel programma geeft? Zij zou dat volgens mij schitterend doen. Alles moet tegenwoordig flitsend, snel en flashy zijn. Ik ken auteurs die prachtige dingen doen maar die tilt slaan zodra er een camera op hen wordt gericht. Maar men moet het vermoeden hebben dat een boekenprogramma zou aanslaan omdat in televisie veel geld, tijd en werk kruipt. Vorige week stond in de krant te lezen dat de Vlaming op Europese schaal het minst boeken leest. Dat is niet bemoedigend voor iemand in mijn vak om 's morgens op te staan (lacht). Als je dergelijke dingen leest, is het theaterfeuilleton dat we van Poes Poes Poes gemaakt hebben niet zo een absurde manier om literatuur naar de mensen te brengen uiteindelijk. Ik doe zoiets instinctief. Dat heeft te maken met het feit dat ik opgevoed ben door televisie en door popcultuur.»
Veto: U bent bekroond met de Tzumprijs omdat u de beste zin van het jaar 2001 in verhalend proza hebt geschreven. Wat vond u daarvan? Mennes: «Ik vind het geniaal gevonden van de mensen van dat tijdschrift. De prijs op zichzelf is erg klein; je krijgt een soort beker en evenveel euro's als je zin lang is. Ik heb aan die prijs dus 24 euro verdiend. De man die me de beker en het geld kwam overhandigen, was met de trein uit Groningen gekomen en zijn treinticket kostte meer dan de prijs die ik ontving (lacht). Ik kan me voorstellen dat een aantal mensen liever niet ingaan op zo een prijs omdat het bedrag nogal onbenullig is. Het tijdschrift zocht gewoon een manier om met een minimum aan kosten de aandacht op het tijdschrift zelf te vestigen. Bij deze is dat wel gelukt.»
Veto: U vindt literaire prijzen geen 'circus van ijdelheid'?Mennes: « Dat is heel dubbel. Heel veel van die prijzen zijn in het leven geroepen om boeken te verkopen. Ik verkoop geen boeken, ik schrijf tekst. De uitgeverij verkoopt boeken. Dat vind ik een zeer belangrijke nuance.»
Veto: Uw boeken lezen alsof de woorden zomaar uit uw pen vloeien. Is dat ook zo? Mennes: «Neen. Het kost bijzonder veel moeite om de illusie van snelheid en vlotheid in je werk te stoppen. Van elk boek zijn er minimum vier of vijf versies aan vooraf gegaan. Tox bijvoorbeeld telde bij de eerste versie ongeveer 380 pagina's. Dan begint het echte werk: nalezen en schrappen tot je bijna braaknijgingen krijgt als je het boek in handen neemt. Vanaf het moment weet je dat je werk bijna af is (lacht). Werken voor theater is helemaal anders. Alles moet minder gecompliceerder zijn, gebalder ook. Er zijn een aantal mensen die de mythe cultiveren dat ze achter de computer gaan zitten en in één trek een roman kunnen schrijven. Ik hoop voor hen dat het waar is.»
Veto: Waarom moeten we naar Poes Poes Poes komen kijken? Mennes: «Omdat het om te beginnen een leuk ding is. Ikzelf zal gaan kijken om te zien wat Peter Van den Eede en Frank Van Passel met mijn bouwdoos gemaakt hebben. Ik heb aflevering één en een stukje van aflevering twee gezien en ik was zeer aangenaam verrast. Ik denk ook dat het een stuk minder vervelend is dan het televisieaanbod op maandagavond (lacht)
Dieter Vandenbroucke
Annick Lories
www.poespoespoes.be
De voorstellingen van Poes Poes Poes starten vanaf 28 april, vijf maandagen na elkaar, op diverse locaties in Leuven.
Info en reservatie: 016/22.21.13
www.cultuurcentrumleuven.be


--- Sluit dit venster ---