Hoofdredakteur Yves Desmet van De Morgen over de nevendossiers

"Het enige onderzoek dat nog loopt is de herlezing"

De krant De Morgen pakte in een tiendelige reeks uit met onthullingen over een aantal 'nevendossiers van Neufchâteau'. Deze zogenaamde nevendossiers zijn meestal (terug) onder het voetlicht gebracht door de kliklijn van de toenmalige tandem Bourlet-Connerotte. De krant besloot over te gaan tot publikatie van deze dossiers, omdat de onderzoeken stil zouden liggen. 'Zouden liggen' want De Morgen kreeg zowat de hele pers over zich omdat de krant onterecht deze verhalen publiceerde -- want de getuigenissen bevatten fouten, de onderzoeken lopen wel nog verder, enzoverder. Hoofdredakteur Yves Desmet verdedigt de publikatie nog steeds: "als de getuigen over tien jaar gelijk blijken te hebben, wil ik niet 'ich habe es nicht gewusst' hoeven zeggen."

Veto: X1 is een belangrijke schakel in de reeks over de nevendossiers. Op basis van haar verklaringen insinueert De Morgen dat ondermeer Christine Van Hees het slachtoffer is geworden van een pedofilienetwerk.
Yves Desmet: «Wij hebben nooit geïnsinueerd dat er een netwerk bestaat. Wij hebben enkel gezegd dat X1 details weet over de precieze omstandigheden van de moord in de champignonnière. Zij kan die onmogelijk weten uit de publieke verslaggeving, waarin dat soort details nooit zijn vermeld, noch uit het geheime autopsieverslag, mocht ze dat gelezen hebben. Zo vermeldt ze bijvoorbeeld het doorboren van de pols met een spijker: dat staat niet in het autopsieverslag, maar de brandweermannen die het verkoolde lijk ontdekt hebben, bevestigen beiden dat er inderdaad een spijker door de pols was geslagen. En er is niet alleen dat ene element, er zijn er zo tientallen. Dus, leg mij uit hoe zij dat kan weten en ik stop morgen de reeks. Er zijn inderdaad elementen waarin X1 fout is -- waarin haar tijdsgebruik niet klopt, waarin ze duidelijk aantoonbaar de verkeerde namen noemt -- maar dat wordt ook niet betwist. Het enige wat wij zeggen is: het is niet omdat iemand fouten maakt dat je daarom heel die getuigenis als ongeloofwaardig moet afdoen. En toch is dat de refleks die ik zie bij nogal veel collega's. Er is nochtans geen enkele van die kollega's -- ook niet de heer Dirk Achten -- die één van de feitelijke elementen die wij als bewezen aanbrengen, heeft kunnen weerleggen. Wat zij wel doen is andere elementen aanbrengen die zeggen dat X1 er ook geregeld naast zit.»
Veto: De artikelenreeks zou gebaseerd zijn op een onvolledig dossier omdat u het proces verbaal ven de eerste herlezing nog niet had. Het onderzoek was nog niet kompleet.
Desmet: «Wat de stand van het onderzoek betreft, dat is een beetje moeilijk. Er is een duidelijke speurdersoorlog bezig. Je hebt de ploeg van De Baets, die X1 ernstig nam en daar verder onderzoek naar deed, en je hebt de ploeg van de speurders rond Duterme, die stellen dat De Baets zich veel te veel heeft laten beïnvloeden. Hij heeft sturende vragen gesteld, hij heeft X1 dingen ingefluisterd,Ö vandaar die herlezing. Ik wil nog meegaan in de stelling dat De Baets een subjektieve ondervrager is geweest. Maar men moet dan ook bekennen dat de tegenpartij, de groep rond Duterme, in ieder geval ook een subjektieve herlezer is. Het kan toch niet dat de mensen die de herlezing moeten uitvoeren in een persoonlijke vete verwikkeld zijn met de personen van het oorspronkelijk onderzoek. Ik weet ook wel dat die herlezing brandhout zal maken van X1. Men zal daarin selektief al de door haar gemaakte fouten opsommen en selektief die enkele suggestieve vragen die De Baets inderdaad gesteld heeft als bewijs 'par excellence' presenteren om brandhout te maken van het oorspronkelijk onderzoek. Dat kan niet anders: de groep die de eerste herlezing heeft gedaan, waarvan onderzoeksrechter Langlois toegaf dat de herlezing te subjektief was, is nu belast met de tweede herlezing. Ik heb daar weinig vertrouwen in. Voor mijn part moet men dat idee van Stefaan De Clerck maar volgen: zet er een groep buitenlandse objektieve eksperten op en laat die nagaan of er inderdaad sprake is van beïnvloeding van de getuige.»

«Want vergeet niet dat ik ook De Baets niet geloof. Dat is nu het onuitgesproken vermoeden: De Morgen praat de ploeg van De Baets na. De Baets zou ons enige ultieme lek zijn. Dat is niet zo! Wij hebben grote stukken van het dossier bemachtigd, niet van één maar van verschillende bronnen.»
Veto: Komen die stukken toch niet eenzijdig uit het De Baets-kamp? De reeks is gebaseerd op het onderzoek van De Baets en zijn ploeg.
Desmet: «Wij hebben alle elementen pro en contra. Het onderzoek van De Baets is slechts het uitgangspunt geweest dat wij zijn gaan checken op basis van het oorspronkelijke dossier van de champignonnière, waar De Baets geen enkele rol in speelt. Maar met die chronologie van de gebeurtenissen houdt blijkbaar niemand nog rekening. X1 heeft een gedetailleerde beschrijving gegeven van de moord in de champignonnière tijdens haar eerste verhoor. Op dat ogenblik wist de ploeg van De Baets nog niet eens dat het over de moord in de champignonnière ging. Dat staat onomstotelijk vast: de ploeg van De Baets heeft dat dossier pas meer dan een maand na die getuigenis van X1 naar zich toe getrokken. Pas een maand na de getuigenissen heeft De Baets kennis genomen van de details uit dat dossier. Hoe wist X1 al een maand voordien dat dan allemaal? En hoe kan De Baets haar bepaalde antwoorden gesuggereerd hebben, als hij zelf pas een maand later het dossier van die moorden in handen heeft gekregen? Leg mij dat maar eens uit.»
«Je mag ook niet vergeten dat we ons niet alleen op de getuigenissen van X1 baseren. Kijk naar het verhaal van Pascal Meunier, de getuige die in Charleroi is vermoord, twee weken nadat hij twee meisjes had proberen te redden van een ontvoering. Dat is een ijzersterk verhaal maar niemand rept daar met een woord over. De hele diskussie spitst zich toe op X1. De reeks in De Morgen bevat een aantal evenwaardige dossiers, die volledig op eigen onderzoek zijn gebaseerd. Maar ik lees daar geen woord over. Kloppen die dan wél?»
Veto: Toch heeft u blijkbaar voldoende vertrouwen in de geloofwaardigheid van X1 om met haar verklaringen uit te pakken.
Desmet: «Wij hebben absoluut geen vertrouwen in X1. Wij krijgen hier iedere week minstens drie telefoons van mensen die mij zeggen dat ze weten wie de moordenaars zijn van André Cools, dat ze weten dat Kadafi hier 's nachts kinderlijken komt stelen op het kerkhof, dat de paus betrokken is bij een wereldwijd pedofilienetwerk. Er zijn ongelofelijk veel weirdo's. En van X1 dacht ik ook dat ze een weirdo was. Maar toch ga je kijken wat je van haar verhalen kan natrekken. En dan kloppen er wel dingen, materiële feiten.»
Veto: U geeft de gruwelijkste details van de moorden, maar over het pedofilienetwerk waarvan X1 zegt dat het bestaat blijft u op de vlakte.
Desmet: «Omdat wij daarvan geen materiële bewijzen hebben. Wij zeggen niet meer en niet minder dan dat X1 in haar getuigenissen elementen aanhaalt die wij kunnen verifiëren en die blijken te kloppen. Is daarom de rest van haar verhaal waar? Dat weet ik niet. Bestaat er een netwerk? Dat weet ik ook niet. Omdat ik dat niet kan natrekken. Ik kan geen huiszoekingen gaan doen bij de mensen die zij noemt, ik kan die mensen niet konfronteren. Maar ik kan als journalist wel nagaan wat de materiële elementen zijn die kloppen. En dat zijn er zodanig veel dat ik niet meer in toeval kan geloven. Er is voor mij op dit ogenblik nog geen enkele valabele verklaring hoe ze die dingen allemaal kan weten. En dan zeg ik -- en dat is de enige stelling die ik inneem -- dat als ze dat weet, ze wel iets van die zaak moet afweten. Ook de psychiaters zeggen dat haar verklaringen de basis moeten zijn voor verder onderzoek. Welnu, wij zeggen net hetzelfde op basis van wat wij hebben kunnen natrekken. En waarom gebeurt dat onderzoek niet? Waarom is het enige onderzoek dat nog gebeurt de herlezing, het proberen te bewijzen dat De Baets haar gestuurd heeft en het proberen na te gaan waar ze allemaal fout zat. Dat neemt niet weg dat er andere dingen overeind blijven maar daar wordt niet meer verder naar gezocht. En dat klagen we aan.»
Veto: Niet zonder tegenwind.
Desmet: «Dat we in vraag gesteld gingen worden, dat had ik verwacht. Ik heb daar ook geen enkel probleem mee. Maar ik heb tot hiertoe nog maar één stuk gelezen dat dat op een beetje valabele manier doet, en dat is het stuk van Frank De Moor in Knack. De waanzinnig paniekerige reaktie in de meeste dagbladen verbaast mij dan ook ten zeerste. Ik heb een dossier gebruikt waar we, denk ik, met de grootste zorgvuldigheid en met het grootste respekt voor de deontologische regels, geprobeerd hebben aan te tonen dat we een aantal feiten hadden die volgens ons kloppen. Wil men ons daar over aanpakken en zeggen dat ze niet kloppen, wees welkom. Maar waaraan we deze hetse verdiend hebben begrijp ik niet. Ik weet niet wat daar de motivatie van is. Ik vrees dat daar een zekere jalousie de métier speelt.»
Veto: Is het normaal dat journalisten zich zo laten meeslepen in de strijd tussen speurders.
Desmet: «Wij hebben die oorlog niet uitgevonden. En we laten ons ook niet meesleuren. Nogmaals, wij geloven noch de kliek van De Baets, noch die van Duterme. Alles wat wij schrijven is onderzoek uit primair bronnenmateriaal: oorspronkelijke PV's, getuigen die het lijk ontdekt hebben, opnieuw de vriendinnen gaan interviewen,... Wij zijn hiermee vijf maanden met twee mensen full time bezig geweest. En dat heeft geen enkele andere krant gedaan, ook De Standaard niet. Zonder enige pretentie, ik denk dat wij iets beter in dit dossier zijn ingewerkt. En wel omwille van een heel simpele reden. De twee journalisten bij De Standaard die het dossier iets of wat kennen zijn An De Graeve en Jeroen Wils. Jeroen Wils is overgestapt naar VTM en An De Graeve stapt over naar ons. En Dirk Achten weet - laat mij toe dit te zeggen - van dat dossier toeten noch blazen af.»
Veto: De pers komt meer en meer onder vuur te liggen en vanuit verschillende hoeken is de roep om kontrole te horen.
Desmet: «De pers wordt stouter en onafhankelijker. Ik denk dat dat net onze rol is in de maatschappij. Wat verwacht men van ons? Dat we ons, op de wijze van De Standaard, beperken tot het braaf aanwezig zijn op perskonferenties waar belangrijke mensen ons meedelen welke belangrijke beslissingen ze genomen hebben. En dat we die dan weergeven als brave stenografen samen met een kommentaar dat ze niet Vlaams genoeg zijn. Ik denk dat onze rol iets verder gaat dan dat. Wij moeten voor een stuk waakhond spelen, signaleren wat verkeerd gaat.»
Kristof Daniels
Raf Gerits


Inhoud