Tegen de Stroom in: Vluchtelingen in de klas en de turnzaal

“Problemen of protest zijn er nooit geweest”

18 april 2016
Reportage
In veel turnzalen van Duitse scholen wonen tijdelijk vluchtelingen. Ook in een basisschool in Kaarst was dat het geval. “Problemen of protest zijn er nooit geweest,” vertelt de schooldirecteur.

Ik fiets verder naar de Duitse stad Kaarst. Hier wonen ongeveer 42.000 inwoners, waaronder 771 vluchtelingen. Ik verblijf er bij de Belg Joris Beckers en zijn Duitse vrouw Claudia. Bij Joris thuis is het een drukte van jewelste. Hun vier kinderen springen op de zetels. Het is het einde van de paasvakantie en morgen gaat de oudste dochter Emma terug naar school. Ze is zeven en zit in het eerste leerjaar.

Emma kan al een beetje lezen, maar ze heeft nog geen oog voor de lokale krant op de salontafel. Deze week brengt de Kaarster Extra-Tipp, zoals wel vaker, nieuws in verband met de nieuwe inwoners. Een groep vrijwilligers heeft zich verenigd in ‘Vluchtelingenhulp Kaarst’.

In de inleiding van het artikel staat de zin “Wie sollen wir das schaffen?” of “Hoe zullen we het aanpakken?”. Daarmee knipoogt de auteur naar de haast historische uitspraak van bondskanselier Angela Merkel, “Wir schaffen das.” “We kunnen het aan,” was haar reactie op de toestroom van vluchtelingen in München in de zomer van 2015.

Vorig jaar kreeg Duitsland 441.800 asielaanvragen en België 38.990. Niet alleen in absolute cijfers, maar ook relatief gezien lijkt de impact in ons buurland groter. In Duitsland gaat het over 5441 aanvragen per een miljoen inwoners, in België over 3463. In beide landen kwamen de meeste aanvragen van Syriërs.

In de turnzaal

Een gelijkaardige “Wir schaffen das”-retoriek hoor ik op veel lager niveau bij schooldirecteur en leerkracht Josef Oppermann. Hij leidt in Kaarst de basisschool ‘Stakerseite’, waar Emma school loopt. Ook Josef en zijn school hebben te maken met vluchtelingen.

“Van de stad Kaarst kregen we de vraag om vluchtelingen op te vangen in onze schoolgebouwen,” vertelt directeur Josef. “In november en december hebben er veertig vluchtelingen in de gymzaal gewoond.”

De basisschool van Emma is op dat vlak geen alleenstaand geval. De opvang van vluchtelingen in turnzalen is in Duitsland wijdverspreid. In Kaarst zelf werden er vier turnzalen omgebouwd tot tijdelijke opvangcentra. In de hele deelstaat Noordrijn-Westfalen worden er momenteel 281 sportzalen tijdelijk bevolkt door vluchtelingen.

Zoals in veel Duitse turnzalen werden ook in de Stakerseite aparte ruimtes geïmproviseerd met hekkens, zodat er een beetje privacy was. In de kleedkamer werden wasmachines geïnstalleerd en naast de veldbedden waren er extra stekkerdozen om de smartphones van de vluchtelingen op te laden. De gymzaal kreeg een aparte ingang en een veiligheidsagent was permanent aanwezig.

Dranghekkens

Eerst was aangekondigd dat er alleen jonge mannen opgevangen zouden worden, maar uiteindelijk kwamen er families met kinderen. “Sommige ouders hadden in het begin schrik dat hun kinderen in de toiletten ‘een vreemde man’ zouden tegenkomen, maar protesten zijn er nooit geweest. Door een goede voorbereiding hebben we geen enkel incident gehad en waren de bezorgdheden langs beide kanten snel weg.”

"Sommige ouders hadden in het begin schrik dat hun kinderen in de toiletten ‘een vreemde man’ zouden tegenkomen"

Josef Oppermann, schooldirecteur

In de periode van de opvang was een deel van Emma’s speelplaats afgesloten met dranghekkens om de gymzaal van de rest van de school af te schermen. “Op voorhand vreesden we dat de kinderen naar de vluchtelingen gingen kijken alsof het wilde dieren in een zoo zijn. Daarom kozen we voor een ondoorzichtige afsluiting. Voor de kinderen was de nieuwe situatie echter snel normaal,” aldus Josef.

Voor haar gymles wandelde Emma met haar klas toen vijf minuutjes verder naar een andere sporthal. Telkens werd een pragmatische oplossing gezocht en gevonden.

In de klas

De families zijn nu weg uit de turnhal, maar sinds januari heeft Emma wel vijf nieuwe Syrische klasgenootjes. “Voor haar is dat niet zo bijzonder. Het zijn gewoon extra speelkameraadjes die wat minder goed Duits spreken,” vertelt papa Joris.

Op de Stakerseite zitten naast Emma nog 331 andere kinderen. Elke maand komen er nieuwe inschrijvingen bij van kinderen van asielzoekers. Momenteel zijn er al tien Syrische, vier Albanese en twee Irakese kindjes.

"De vluchtelingenkinderen zijn gewoon extra speelkameraadjes die wat minder goed Duits spreken"

Joris Beckers, vader

Sinds vanmorgen is daar nog het Afghaanse meisje Ayda bijgekomen. Josef schreef haar zonet in voor het tweede leerjaar. “Om te bepalen in welk leerjaar een vluchteling start, wordt uiteraard gekeken naar de leeftijd, maar ook naar de scholing in het thuisland. We zijn soepel en kiezen de beste optie voor elk kind.”

Directeur Josef maakt zich geen zorgen over de snelle integratie van Ayda in de klasgroep. “Kinderen zoals Ayda zitten met grote ogen in de klas en pikken snel dingen op. Na een paar dagen kunnen ze bijvoorbeeld al in het Duits vragen om naar het toilet te gaan. Na vier weken kunnen ze zich in het dagelijkse leven al goed uitdrukken. Elke dag krijgen ze ook apart twee uur Duits in een speciale groep.”

Welkomstpakket

Zoals alle andere vluchtelingenkinderen kreeg Ayda deze morgen een welkomstpakket. “Zo’n pakket is een boekentas met al het schoolgerief dat ze nodig hebben. Zo horen de kinderen er vanaf de eerste dag echt bij. Ze worden meteen volledig opgenomen in de schoolgemeenschap,” vertelt Josef trots.

“Bovendien bevat de boekentas ook een ‘denkstift’. Met die digitale stift kan je over een tekst in een boek gaan en dan wordt die voorgelezen. Zo horen de kinderen de juiste uitspraak als ze leren lezen. Die denkstift is speciaal voor de vluchtelingen. Daarmee zijn de nieuwkomers meteen ook interessant voor de andere kinderen. Dat is een positief neveneffect.”

Ook in Vlaanderen denkt OKAN, Onthaalonderwijs Anderstalige Nieuwkomers, eraan om iets dergelijks te gebruiken voor onthaalklassen met vluchtelingen. “Er komt een proefproject met een computerprogramma dat voorleest wat er staat of wat je schrijft. Nu wordt die methode al gebruikt voor kinderen met dyslexie, maar we gaan dat ook proberen voor onthaalklassen,” vertelt leerkracht Ruth Vercruysse aan Veto.

Werkdruk

Een welkomstpakket aan elke nieuwe vluchteling geven, lukt dankzij giften en een sponsor, maar de klassen in Kaarst raken wel overvol. Emma zit met 29 in de klas. Dat is het maximum en zo zijn er nu al heel wat klassen.

“Grote klassen met een paar vluchtelingen zijn zwaar. De taalachterstand bij sommige vluchtelingen maakt dat het spectrum van sterke en zwakke leerlingen in zo’n grote groep nog groter wordt. Dan moet je als leerkracht heel soepel zijn. Het lukt net, maar ik ben bang voor burn-outs bij onze leerkrachten,” vreest Josef.

"Ik ben bang voor burn-outs bij onze leerkrachten"

Josef Oppermann, schooldirecteur

Josef hoopt daarom op meer middelen en leerkrachten. Hij vermoedt dat de huidige situatie nog wel even zal blijven duren. “Ik denk dat er nog vluchtelingen zullen komen. Ik hoop natuurlijk dat de Europese Unie een oplossing vindt, maar die zaken gebeuren boven ons hoofd. Wij kunnen als school alleen opvang voorzien in onze turnzaal indien nodig en de vluchtelingenkinderen zo goed mogelijk helpen in de klas. Ze zijn meer dan welkom.”

Onze reporter fietst van Leuven naar de Balkan op zoek naar verhalen over migratie en integratie.

Volg de reportagereeks 'Tegen de Stroom in' ook op Facebook.