“Studentenbetoging? Niet meer van deze tijd”

De NSV!-betoging, vroeger en nu

21 maart 2016
Artikel
Donderdag betoogde de Nationalistische Studentenvereniging (NSV!). Ooit veranderden ze Leuven in een strijdtoneel, maar vandaag kent de betoging een steeds kleiner draagvlak.

Wie niet op de hoogte was, moet vreemd opgekeken hebben van de massale aanwezigheid van de ordediensten in het Leuvense. De NSV! hield haar jaarlijkse betoging onder de slogan ‘Pro Grenzen, Pro Natie!’. Oeverloos blauw domineerde het straatbeeld, maar van de gehoopte zeshonderd betogers daagden er uiteindelijk een honderdvijftigtal op. Onder hen waren nauwelijks studenten te bespeuren.

Kijklustigen waren er wel, en veel. In drommen hadden ze zich opgesteld rond het Hooverplein, het traditionele vertrekpunt van de NSV!. Het zorgde voor een bijzondere sfeer, aangezien de "toevallige" toeschouwers veel talrijker aanwezig waren dan de uiteindelijke betogers.

“Studentenbetogingen zijn niet meer van deze tijd”, wist een omstaander. “Ik ben blij dat het zo zielig is”, grinnikte een andere. Waarom ze hier dan zijn? “Ik wil ze graag op hun bakkes zien krijgen, ik wil het alleen zelf niet doen.” Enigszins bizar werd het tafereel wanneer de accordeonist van de NSV! Zeven dagen lang speelde, van de openlijk extreemlinkse muziekgroep Bots.

Tegelijk met de NSV!-betoging begon er een andere manifestatie op het Martelarenplein. Organisaties als Actief Linkse Studenten (ALS), de communistische jongerenorganisatie Comac en Blokbuster hielden een mars voor solidariteit. "We waren met 400 mensen, vier keer zoveel als NSV!," vertelt Comac-bureaulid Wouter Vanduffel.

Licht optimistisch, zo lijkt het. De Leuvense politie telde maar 200 demonstranten tegenover de 150 van NSV!. "Het cijfer van de politie komt nooit overeen met dat van de organisatie," zegt Vanduffel schamper. "Niet alle deelnemers die wij telden hebben de optocht ook effectief uitgelopen."

Bij de NSV! zelf was er geen vuiltje aan de lucht. Jeroen Bolckmans, nationaal voorzitter van de vereniging, leek de bescheiden opkomst niet te deren: “Dat is de wet van de studentenbetogingen: die gaan altijd op en neer over verschillende generaties.”

“De NSV! is ook nooit een ontzettend grote groep geweest. Wij waren altijd eerder een minderheid”, vervolgt hij nog.

Wapenarsenalen

De optocht stond hoe dan ook in schril contrast met haar verleden. De betogingen van NSV! roepen voor veel studenten en docenten nog steeds herinneringen op aan grootschalige ravages en massale vechtpartijen. “Op een gegeven moment liet de vicerector in ‘76 een bericht uithangen met de boodschap dat het verboden was de universiteitslokalen om te vormen tot wapenarsenalen, omdat radicaal links zich wapende tegen de betoging van NSV!,” zegt Louis Vos, professor emeritus geschiedenis aan de K.U. Leuven.

De laatste keer dat Leuven tijdens een NSV!-betoging als slagveld dienst deed was in 2005. De driehonderdvijftig agenten slaagden er toen ondanks twee waterkanonnen, een veertigtal overvalwagens en een helikopter niet in de betogers uit elkaar te houden. Er vielen veel zwaargewonden door rechtstreekse confrontaties met politie en linkse tegenbetogers. Die laatsten verschansten zich in zijstraten en wierpen op verschillende plaatsen barricades op.

Het is dus niet ongewoon dat de Leuvense politie niets meer aan het toeval overlaat. Relschoppers keren tegenwoordig van een kale reis terug. “Er is dit jaar geen enkel incident geweest, zelfs geen kleintje. Het kan kloppen dat dat aan onze organisatie ligt. Ze hebben bijna geen kansen meer om ambras te maken, omdat we met zo veel aanwezig zijn,” analyseert Stephanie Gille, perswoordvoerder van de Leuvense politie.

“We hebben ook heel intensief en open gecommuniceerd om iedereen op de hoogte te brengen van alle maatregelen. Er was inderdaad veel politie aanwezig ten opzichte van het aantal deelnemers, maar dat is achteraf makkelijk gezegd. Wij nemen liever het zekere voor het onzekere.”

Geen engagement

Volgens Louis Vos moeten we de betoging in een breder maatschappelijk kader plaatsen. De Leuvense student trekt niet langer de straat op voor zijn of haar idealen, andere prioriteiten steken al enige tijd de kop op. “De traditionele roeping van de student om een soort voorhoede te zijn voor bredere maatschappelijke bewegingen van welke aard ook, is verdwenen. Als er recent al eens een massabeweging van studenten plaatsvond, was dat eerder voor een verbetering van de eigen situatie, bijvoorbeeld tegen de verhoging van het studiegeld of voor meer fuiflocaties.”

"Je hebt als student ook meer een individueel project"

Louis Vos, professor emeritus geschiedenis

“Er heerst bij studenten ook niet meer het gevoel een aparte groep te zijn die iets moet ondernemen. Ze hebben veel meer contact met hun thuis en de buitenwereld en gaan in het weekend naar huis. Vroeger was studeren iets heel bijzonder, nu is het vanzelfsprekend,” schetst Vos het huidige klimaat.

“Je hebt als student ook meer een individueel project. Het is niet zo dat studenten niet meer idealistisch zouden zijn of zich niet meer zouden willen inzetten voor andere zaken dan hun eigen carrière, al speelt dat natuurlijk wel mee.”

Vos ziet vandaag een andere betrokkenheid. “Het is eigenlijk geen betrokkenheid in de echte zin van het woord, maar eerder een nieuwsgierigheid naar wat gaat er gebeuren. De studenten en het algemeen publiek willen eerder kijken dan dat ze zich betrokken voelen.”

Vos weet niet of die evolutie jammer is. “Natuurlijk zou ik het toejuichen als mensen zich betrokken voelen en zich mee verantwoordelijk voelen voor wat er gebeurt in de hele maatschappij, en ik hoop dat er studenten zijn die dat doen. Maar dat als groep doen heeft vandaag geen draagvlak meer.”

Dat ontkent Vanduffel van Comac. "Op sommige betogingen is er iets minder volk, dat klopt. Tegelijk komen er naar bijvoorbeeld vakbondsbetogingen steeds meer jongeren. Globaal gezien komen jongeren de laatste jaren steeds meer op straat."