KU Leuven denkt aan eigen museum

Gedecentraliseerd museum moet uitgebreide kunstcollectie een plaats geven

29 februari 2016
Artikel
Vicerector Cultuur Katlijn Malfliet wil de kunstcollectie van de KU Leuven tegen 2025 onderbrengen in een gedecentraliseerd museum. Meerdere kenners vinden het idee interessant.

Tegen de 600ste verjaardag van de KU Leuven, in 2025, wil vicerector Cultuur Katrijn Malfliet een universitair museum uitbouwen. “Maandag komt het plan op het Gemeenschappelijk Bureau,” vertelt ze. Al wil de Rector nog geen definitieve uitspraak hierover doen. "Er is al over gesproken, maar er zijn geen formele beslissingen over genomen."

Het museum zal een sterke digitale component bevatten. De nadruk in Malfliets plan ligt op decentralisatie, het verspreiden van het museum over meerdere gebouwen. “Het vertrekpunt zal de Centrale Bibliotheek zijn. Vandaar zullen bezoekers op ontdekking kunnen gaan naar de andere locaties."

Geert Bouckaert, hoofd van de Commissie Actuele Kunst van de KU Leuven, vindt dat er op termijn naar een museale zichtbaarheid moet worden gestreefd. "Er zijn ideeën om vanuit een centrale locatie te werken. De kansen dat zo’n centrale locatie er komt, nemen toe sinds Rik Torfs rector is en Katlijn Malfliet vicerector voor cultuur. De universiteit van Louvain-la-Neuve heeft inmiddels een nieuw museum gebouwd. Kunnen wij achterblijven?"

Universiteitshistoricus Jo Tollebeek heeft vooral oren naar het decentralisatie-idee. “De trend is niet om te streven naar één museum, maar om voortdurend kleine collecties tentoon te stellen op verschillende plaatsen,” zegt hij. “Dat is realistischer dan krampachtig een groot museum te maken dat op den duur toch door niemand nog wordt bekeken.”

"Het vertrekpunt zal de Centrale Bibliotheek zijn"

Katlijn Malfliet, vicerector Cultuur KU Leuven

Een centraal KU Leuvenmuseum is voor Tollebeek ook praktisch gezien geen realistische optie. “Zo'n museum bouwen is niet het grootste probleem, maar wel het onderhoud ervan. Dat zou onbetaalbaar zijn.”

Prachtig verhaal

Verder moet het nieuwe museum voor de historicus geen kunstmuseum worden. “De meeste collecties zijn eerder geschikt om een museum te maken omtrent wetenschapsgeschiedenis of universiteitsgeschiedenis,” stelt hij. “Dat zijn fantastische collecties, omdat ze een goed beeld geven van de ontwikkeling van de wetenschap.”

Volgens Tollebeek moet daar actief op worden ingezet. “Als je met goede wetenschapshistorici werkt, kan je met die collecties wel een prachtig verhaal vertellen."

"Met die collecties kun je een prachtig verhaal vertellen"

Jo Tollebeek, universiteitshistoricus

De instellingen die vandaag verantwoordelijk zijn voor kunst aan de KU Leuven volgen die strategie vandaag al. Voor oude kunst is dat de dienst Kunstpatrimonium. “De kunst wordt zoveel mogelijk tentoongesteld waar ze het best tot haar recht komt,” zegt diensthoofd Anne Verbrugge.

Voor de Commissie Actuele Kunst, die de hedendaagse kunst van de KU Leuven beheert, geldt hetzelfde. "We werken enkel aan een virtueel museum, een kaart van Leuven waarop alle kunst van de universiteit in de publieke ruimte staat aangeduid," vertelt commissievoorzitter Geert Bouckaert.

Opgezette dieren

“De dienst Kunstpatrimonium is geassocieerd met het Universiteitsarchief en maken zo deel uit van de Universiteitsbibliotheek. Dat zorgt voor een historisch kader aan onze collectie,” legt Verbrugge uit.

“Het grootste deel van die collectie werd gebruikt om les mee te geven,” legt Jo Tollebeek, universiteitshistoricus aan de KU Leuven, uit. “Dat zijn zeer diverse collecties zoals archeologische vondsten, opgezette dieren of allerhande medisch materiaal. Een ander deel bestaat uit schenkingen van professoren of andere personen aan de universiteit.”

Volgens Verbrugge is er vandaag vooral veel interesse in actuele kunst. Zelden schaft de universiteit oude werken aan. “Af en toe komt er een historisch stuk op de markt, zoals een portret van een rector uit de achttiende eeuw,” stelt Verbrugge.

"De CAK koopt geen kunst aan, maar verwerft ze"

Geert Bouckaert, voorzitter Commissie Actuele Kunst

“De CAK koopt geen kunst aan, maar verwerft ze,” vult voorzitter Geert Bouckaert aan. “Het komt ook voor dat verzamelaars stukken aanbieden of dat kunstenaars zelf mee in het universitaire discours samenwerken."

“We verzamelen niet om te verzamelen,” legt de professor uit. Ook met de universiteit wordt er samengewerkt. “Wij hebben een verbond met LUCA School of Arts. Op die manier verwerven wij regelmatig kunst van hun doctors in de kunsten. In de loop der jaren hebben we op die manier al werk van zeer grote kunstenaars in ons bezit gekregen.”

Ook de integratie van kunst in de publieke ruimte is volgens hem een belangrijke strategie. “Er bestaat een regel die bepaalt dat bij verbouwingswerken een percentage van het budget naar de integratie van kunst gaat,” klinkt het.

"Enkel boekhouders pochen over de waarde van hun collectie"

Geert Bouckaert, voorzitter Commissie Actuele Kunst

Budget

Kunst aan de KU Leuven wordt op verschillende manieren gefinancierd. "Zowel het Kunstpatrimonium als de CAK krijgen zo'n 40 000 euro aan werkingsmiddelen per jaar," zegt Koenraad Debackere, algemeen beheerder van de KU Leuven. "Af en toe moeten we bijkomend ad hoc budget zoeken voor een bijzonder werk op de markt, dat een band heeft met de universiteit en ons budget overschrijdt."

De universiteit is regelmatig een partner in grote tentoonstellingen, zoals de Vesaliustentoonstelling van vorig jaar en de Utopia-expo van volgend jaar. "De KU Leuven draagt dan in overleg met een aantal sponsors een paar honderdduizend euro bij op een totaalbudget dat kan oplopen tot 3 à 4 miljoen," zegt Debackere.

Op de vraag hoeveel de kunstcollectie van de KU Leuven waard is, kan niemand een antwoord geven. "Het is onkies om daar een bedrag op te plakken," zegt Bouckaert. "Enkel boekhouders en slechte verzamelaars pochen over de waarde van hun collectie. Wij pochen over haar relevantie voor de toekomst."