Hoe moet het verder met de democratie?

Vier democratische alternatieven

04 maart 2017
Artikel
Auteur(s): Kaatje Roelant , Sam Kniknie
De democratie zoals we ze kennen ligt op ramkoers. Ons westers model van een representatieve democratie lijkt almaar meer tot onvrede bij burgers te leiden. Welke democratische alternatieven zijn er?

Loting – De willekeur als deugd

David Van Reybrouck oppert in zijn boek Tegen Verkiezingen voor een hernieuwde democratie die verzet biedt aan de populistische uitwassen van vandaag. Zijn oplossing? Loot willekeurig burgers in plaats van beroepspolitici te verkiezen en laat hen discussiëren over het beleid. Een groot voordeel is dat gelote vertegenwoordigers niet de druk van een permanente verkiezingskoorts en de angst om stemmen te verliezen ervaren.

Revolutionair is zijn idee allerminst: Van Reybrouck haalde zijn inspiratie in het Oude Griekenland, de bakermat van de democratie. Daar was loting overigens het échte democratische instrument. Verkiezingen dienden altijd al om ervoor te zorgen dat de macht bij de elite bleef, die het geld had om zichzelf verkiesbaar te stellen.

Het voorstel resulteerde alvast in een heleboel interessante experimenten in binnen- en buitenland, waaronder de G1000.

Gelote vertegenwoordigers moeten niet bezig zijn met hun kiespubliek tevreden te stellen

GeenPeil – De partij zonder partijprogramma

GeenPeil is een Nederlandse politieke partij die zonder standpunten deelneemt aan de parlementsverkiezingen van 15 maart. Hun enige belofte is dat hun verkozenen louter fungeren als spreekbuis van partijleden. Op die manier wil Jan Dijkgraaf, oprichter van GeenPeil, de democratie terugbrengen naar het parlement.

GeenPeil zelf noemt het ‘op afstand bestuurbare Kamerleden’. Concreet wil GeenPeil een internetplatform lanceren waarop leden wekelijks de standpunten van de partij kunnen bepalen die dan uitgedragen worden door de verkozenen. Of zo’n model houdbaar is in tijden waarin de opkomstcijfers al dramatisch laag zijn, is maar de vraag.

Lees hier het interview met Jan Dijkgraaf.

Liquid democracy – Het beste van twee democratische werelden

De Belgische Piratenpartij gebruikt een eigentijdse bestuursvorm die representatieve democratie (bijvoorbeeld ons parlement) en directe democratie (bijvoorbeeld referenda) combineert. Stemmers kunnen direct stemmen op een bepaald beleidsvoorstel of ze kunnen beslissen om hun stem door te geven aan iemand die hen vertegenwoordigt. Dat laat toe om op specifieke beleidsdomeinen te opteren voor vertegenwoordiging door iemand met expertise op dat vlak. Voorstanders willen vertrekken vanuit de kennis van experten.

De vertegenwoordiging staat niet vast voor een bepaalde periode en de stemmer kan meteen zijn volmacht terugtrekken indien er een vertrouwensbreuk is. Het doel is ook hier om de burger dichter bij het beleidsproces betrekken.

Lees hier meer over de Piratenpartij.

Je kan je stem zelf uitbrengen of die doorschuiven naar een expert

E-democratie – Middel zonder doel?

De democratie die de oude Grieken ontworpen stuitte op heel wat minder praktische problemen dan wij vandaag de dag. In het Athene van toen konden nog min of meer overzichtelijke volksvergaderingen gehouden worden, waar mensen hun stem konden laten horen. Dat is vandaag niet meer het geval. E-democratie of internetdemocratie wil daarop een antwoord bieden.

Voorvechters zien in de digitale revolutie hun bondgenoot. Waar het huidige systeem er niet in slaagt om mensen actief te betrekken in het beslissingsproces, kan internetdemocratie via allerhande online platformen die stem wel blootleggen, zo menen voorstanders. Internetdemocratie blijft echter een vaag begrip. Er rijzen een heleboel vragen over de betrouwbaarheid van zo’n online democratie.