Artefact vliegt hoog

Thema "Up in the Air" voor festival in STUK

15 februari 2016
Recensie
Auteur(s): Brecht Castel
Artefact probeert hedendaagse kunst op het scherpst van de snee te brengen. Als actueel thema koos STUK dit jaar voor het luchtruim in al zijn aspecten.

Heerlijk wegdromen bij de wolken, maar ook vechten met drones en nadenken over luchtpollutie. Op Artefact mag kunst nog uitgesproken politiek zijn. Toch is zeker niet heel de expo politiek geladen. De werken gaan van licht poëtisch tot zwaar informatief.

Smogmeringue

In het poëtische deel van de expo creëert het ene kunstwerk een tornado, bij een volgend wandel je met je hoofd in de wolken of sta je onder een stralende zon. De Australische rockband Crowded House zong in 1992 al het lied Four Seasons in One Day over Artefact 2016.

De stralende zon valt binnen langs een dakraam in een houten constructie van Di Trapani en CoeLux. Alles is nep, maar het voelt levensecht. “Je moet niet meer naar Tenerife om te zonnekloppen,” maakt een bezoeker snel de rekening.

“Je moet niet meer naar Tenerife om te zonnekloppen”

bezoeker van Artefact

Ook sommige frivole werken zetten je aan het denken. De wondermooie beelden van zwermen spreeuwen van Grasso roepen vragen op over big data en informatie in de cloud. Zeer subtiel, maar het kan ook explicieter. Zo kan je in het werk Smog Tasting, meringues proeven die gemaakt zijn in een glazen kooi vol smog. Omdat die schuimpjes veel lucht bevatten, kan je zo de luchtvervuiling proeven.

Wij waagden ons aan een meringue met de vervuilde mist uit het Los Angeles van de jaren 50. Een goed jaar naar het schijnt. De gevaporiseerde diesel smaakte een beetje naar citroen. Je eet de smogmeringues op eigen risico, maar veel kwaad kan het niet. Blijkbaar is ons spijsverteringsstelsel ironisch genoeg beter bestand tegen fijn stof dan onze longen.

Wij waagden ons aan een meringue met de vervuilde mist uit het Los Angeles van de jaren 50

Drone Survival Guide

We overleefden de smogmeringue, maar een droneaanval is een ander paar mouwen. Verschillende kunstenaars werken op Artefact rond dat fascinerende thema. De drone als militaire moordmachine, als innovatieve camera of als inperking van onze privacy. Echt geruststellend is de expo op dat vlak allerminst.

Gelukkig helpt Ruben Pater ons met zijn Drone Survival Guide. Het is een simpele poster die je helpt om drones te herkennen, zoals een ornitholoog vogels herkent. Helemaal fantastisch is dat de poster op glanzend papier is gedrukt, zodat je hem boven je hoofd kan houden als zo’n onding nadert. De reflectie van de zon op de poster kan zo de camera van een drone verblinden. Tenzij het bewolkt is natuurlijk.

Artefact is een morele plicht voor de wakkere burger

Verwondering

Veel werken op Artefact hebben, naast een link met de actualiteit, ook een link met wetenschap. Zowel kunst als wetenschap ontspruiten aan verwondering. Het is dus niet onlogisch dat ze hand in hand gaan. De Leuvense stadskunstenaar Ief Spincemaille illustreert bijvoorbeeld met een meterslange foto dat de aarde wel degelijk rond is. Rapper B.o.B. en de inwoners van Tienen lieten al weten niet onder de indruk te zijn van het kunstenaartje: de aarde is plat.

Spincemailles wetenschappelijke invalshoek is licht, maar sommige andere werken zijn te academisch en zwaar. Een saaie voorstelling van de luchtlagen in al zijn facetten windt ons niet op. Gelukkig zijn die werken eerder de uitzondering. Over het algemeen is Up in the Air een verfrissende expo die tot nadenken stemt.

Curator Karen Verschooren heeft een thema gevonden dat hemelsbreed gaat en toch een duidelijke lijn heeft. Expo’s zoals Artefact zijn niet alleen een aangenaam tijdverdrijf, ze zijn haast een morele plicht voor de wakkere burger.

De gratis expo Up in the Air loopt nog tot en met zondag 21 februari in STUK. Meer info: artefact-festival.be.

Lees ook het artikel over het Silent Sky Project in het kader van Artefact.